Kort antwoordIn België is je handelsnaam beschermd zodra je hem echt gebruikt, ook zonder registratie. Wie de naam als eerste gebruikte, kan een ander verbieden om dezelfde of een verwarrend gelijkende naam te gebruiken als er gevaar voor verwarring is, meestal omdat beide ondernemingen in dezelfde sector en regio werken. Begin met je bewijs te verzamelen en een ingebrekestelling te sturen. Komt er geen oplossing, dan kan de rechter het gebruik laten stoppen.
Je bouwt jaren aan een naam, en plots opent een paar straten verder een zaak met bijna dezelfde naam. Klanten bellen het verkeerde nummer, reviews belanden bij de verkeerde onderneming. In dit artikel lees je wanneer je daar iets tegen kan doen, welke stappen je zet, en hoe je zo’n situatie in de toekomst voorkomt.
Wat is een handelsnaam?
Je handelsnaam is de naam waaronder je naar buiten treedt. Die kan dezelfde zijn als de officiële naam van je vennootschap, maar dat hoeft niet. “Peeters BV” kan bij het publiek bekendstaan als “Brood & Banket Peeters”. Een onderneming kan ook meerdere handelsnamen hebben, bijvoorbeeld “Culima Catering” voor de traiteur en “Het Smoske” voor de broodjeszaak, allebei van “Culima BV”.
Een handelsnaam is niet hetzelfde als een merk. Een merk beschermt de naam van je producten of diensten en moet je registreren. Een handelsnaam beschermt de naam van je onderneming en ontstaat door het gebruik.
Wanneer gebruikt een ander bedrijf jouw handelsnaam onrechtmatig?
Er bestaat in België geen aparte wet op de handelsnaam. De bescherming komt uit de rechtspraak en uit de regels over eerlijke marktpraktijken: artikel VI.104 van het Wetboek van economisch recht verbiedt elke daad die strijdig is met de eerlijke marktpraktijken en die de belangen van een andere onderneming schaadt of kan schaden. Rechters kijken in de praktijk naar vier vragen:
- Wie gebruikte de naam eerst? De onderneming die de naam als eerste daadwerkelijk en openlijk gebruikte, heeft de oudste rechten.
- Is de naam dezelfde of verwarrend gelijkend? “Fietsen De Smedt” en “De Smedt Fietsen” liggen dicht genoeg bij elkaar.
- Werken jullie in dezelfde of een gelijkaardige sector? Een bakkerij en een boekhoudkantoor met dezelfde naam zitten elkaar zelden in de weg.
- Spreken jullie hetzelfde publiek aan? Ook de regio speelt mee. Twee fietsenmakers met dezelfde naam in Brugge en Hasselt verwarren minder klanten dan twee in naburige gemeenten. Werk je vooral online, dan is die grens kleiner.
Het draait telkens om het gevaar voor verwarring bij het publiek: klanten die denken dat jullie dezelfde zaak zijn, of met elkaar verbonden.
Hoe bewijs je dat je de naam als eerste gebruikte?
Begin hier, nog voor je de andere partij contacteert. Verzamel alles met een datum op: je oudste facturen en offertes met de naam, de registratie van je domeinnaam, oude versies van je website (het Internet Archive bewaart er vaak), je eerste berichten op sociale media, advertenties, je uithangbord op foto. Je kan je handelsnaam ook laten inschrijven in de Kruispuntbank van Ondernemingen. Dat is geen voorwaarde voor bescherming, maar het geeft je wel een officiële datum.
Verzamel ook de verwarring zelf: mails of telefoons van klanten die bij de verkeerde zaak uitkwamen, reviews op de verkeerde pagina. Neem schermafdrukken met datum. Dat is vaak het sterkste bewijs.
Welke stappen zet je?
1. Een ingebrekestelling sturen
In een ingebrekestelling vraag je de andere onderneming formeel om het gebruik van de naam te stoppen. Vermeld dat het om een ingebrekestelling gaat, toon aan dat jij de naam eerder gebruikte, leg uit waar de verwarring zit en geef een duidelijke termijn om te antwoorden. Een aangetekende brief geeft je een bewijs van verzending. Een e-mail kan ook, maar stuur hem dan best met ontvangstbevestiging.
2. Samen een oplossing zoeken
Vaak wist de andere partij niet dat jouw zaak bestond. Een gesprek levert dan sneller iets op dan een procedure: een toevoeging aan de naam, een andere huisstijl, een afspraak over regio of activiteiten. Leg wat jullie afspreken op papier.
3. Naar de rechtbank
Komt er geen oplossing, dan kan je een vordering tot staking instellen bij de voorzitter van de ondernemingsrechtbank. Die kan het verdere gebruik van de naam verbieden, eventueel met een dwangsom. Wil je ook een schadevergoeding, dan moet je je schade aantonen, zoals omzet die naar de andere zaak ging.
Gebruikt iemand je naam in een domeinnaam, met het doel je te schaden of er zelf voordeel uit te halen, dan verbiedt artikel XII.22 van het Wetboek van economisch recht dat apart. Voor .be-domeinnamen kan je ook een buitengerechtelijke procedure starten.
Lopend geschil? Dan heb je een advocaat nodigIk ben jurist, geen advocaat: ik pleit niet voor de rechtbank. In een juridisch uurtje bekijk ik wel samen met jou je bewijs en je kansen, en schrijf ik je ingebrekestelling, zodat je goed voorbereid bij een advocaat aankomt of het geschil zonder rechtbank oplost. €90 per uur excl. btw. Juridisch uurtje boeken
Hoe voorkom je dit in de toekomst?
Kijk vóór je een naam kiest of hij al bestaat: zoek in de Kruispuntbank van Ondernemingen, in het merkenregister van het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom (BOIP) en gewoon in Google.
Daarna is een merkregistratie de sterkste bescherming. Een Benelux-merk registreer je bij het BOIP, voor de producten en diensten die je kiest. Het geldt tien jaar en is telkens met tien jaar te verlengen. Met een geregistreerd merk hoef je niet meer te bewijzen wie de naam eerst gebruikte: je registratie geeft een vaste datum, en je kan optreden in heel de Benelux, niet enkel in je eigen regio. Wat het kost, hangt af van het aantal klassen; het actuele tarief vind je op de website van het BOIP.
Veelgestelde vragen
Moet ik mijn handelsnaam registreren om beschermd te zijn?
Nee. Je handelsnaam is beschermd door het gebruik. Een inschrijving in de Kruispuntbank van Ondernemingen of een merkregistratie maakt het bewijs wel veel makkelijker.
Mag een bedrijf in een andere sector dezelfde naam gebruiken?
Meestal wel, zolang er geen gevaar voor verwarring is. Heb je de naam als merk geregistreerd, dan kan je in sommige gevallen ook buiten je sector optreden, bijvoorbeeld als je merk bekend is.
Kan ik een schadevergoeding vragen?
Ja, als je schade kan aantonen, zoals klanten of omzet die naar de andere onderneming gingen. Verzamel daarom van in het begin bewijs van de verwarring.
Wat als de andere onderneming de naam al langer gebruikt dan ik?
Dan heeft zij de oudste rechten, en loop jij het risico dat je zelf moet stoppen. Laat het nakijken voor je verder investeert in je naam, je huisstijl of je website.
Zit je met een naam die op de jouwe lijkt, of twijfel je of je nieuwe naam vrij is? Boek een juridisch uurtje, dan bekijken we samen wat je kan doen.
