Blog

Werken met freelancers of onderaannemers: welke afspraken leg je vast?

Evelien Helsen, jurist

Laatst nagekeken op 9 november 2026

bouwvakkers die een contract bekijken

Kort antwoordWerk je met een freelancer of een onderaannemer, dan leg je best schriftelijk vast wat hij doet, wat hij kost, wie eigenaar is van het werk, wie de schade betaalt en of hij later rechtstreeks voor jouw klanten mag werken. Verplicht is zo’n overeenkomst niet, maar zonder papier bewijs je bij een conflict bijna niets. In de bouw kijk je daarnaast vóór elke betaling of je onderaannemer sociale of fiscale schulden heeft, anders kan je er zelf voor opdraaien.

Je agenda zit vol en toch komt er een mooie opdracht binnen. Je schakelt een collega in, een freelance ontwerper of een vakman die je al jaren kent. Vaak gebeurt dat met een telefoontje of een WhatsApp-bericht: “we regelen dat wel”. Tot die collega een waterleiding raakt bij jouw klant, of na de klus zelf bij die klant gaat aankloppen. Hieronder lees je welke afspraken je vooraf maakt, zodat het niet zover komt.

Freelancer of onderaannemer: wat is het verschil?

Een freelancer werkt als zelfstandige voor jouw onderneming: hij schrijft je teksten, ontwerpt je logo of programmeert mee aan een project. Een onderaannemer voert een deel uit van een opdracht die jij bij je eigen klant hebt aangenomen, zoals de elektricien die jij als hoofdaannemer op een werf inschakelt. Juridisch gaat het in beide gevallen om een overeenkomst tussen twee zelfstandigen. Het verschil zit in de driehoek: bij onderaanneming is er ook nog jouw klant, die van jou een resultaat verwacht.

Een mondelinge afspraak is in principe geldig. Het probleem is het bewijs. Wat was de prijs, wat zat erin, tegen wanneer moest het klaar zijn? Een overeenkomst die jullie allebei ondertekenen, maakt daar een einde aan. Hoe zwaar een handtekening weegt, lees je in is een contract zonder handtekening bindend?

Wie betaalt de schade als je onderaannemer een fout maakt?

Tegenover je klant ben jij als hoofdaannemer verantwoordelijk voor het hele werk, ook voor het deel dat je onderaannemer uitvoerde. Maakt hij een fout, dan klopt je klant eerst bij jou aan. Jij vergoedt je klant en vordert dat bedrag daarna terug bij je onderaannemer. Zonder schriftelijke afspraken wordt dat vaak een welles-nietes.

Sinds 1 januari 2025 kan je klant ook rechtstreeks naar je onderaannemer stappen. Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek (buitencontractuele aansprakelijkheid) schafte de zogenaamde quasi-immuniteit af: vroeger kon een klant een onderaannemer met wie hij geen contract had in de regel niet aanspreken, vandaag wel. De onderaannemer mag zich daarbij wel beroepen op de verweermiddelen uit zijn eigen overeenkomst met jou, zoals een beperking van zijn aansprakelijkheid. Staat er niets op papier, dan staat hij er dus zonder bescherming voor. Een goede overeenkomst beschermt vandaag beide partijen.

In je overeenkomst regel je daarom:

  • dat je onderaannemer of freelancer aansprakelijk is voor de schade die hij zelf veroorzaakt, en of die aansprakelijkheid beperkt wordt (en tot welk bedrag);
  • dat hij een geldige verzekering burgerlijke aansprakelijkheid heeft, en een attest voorlegt vóór de start;
  • wat er gebeurt bij vertraging of gebreken, en wie de kosten van herstel draagt.

Welke afspraken zet je in een samenwerkingsovereenkomst?

Een sjabloon van het internet dekt zelden wat jullie samenwerking eigen maakt. Deze punten kijk ik altijd na:

  1. De opdracht en het resultaat. Wat lever je op, tegen wanneer, en wanneer is het af? Hoe concreter, hoe minder discussie achteraf.
  2. Prijs en betaling. Een vaste prijs of een tarief, wanneer gefactureerd wordt, de betaaltermijn en wat er gebeurt bij laattijdige betaling.
  3. Wie eigenaar is van het werk. Een freelancer die ontwerpen, teksten of code maakt, is in principe zelf de auteur. Wil je die rechten, dan moet de overdracht schriftelijk afgesproken zijn, en ze wordt strikt uitgelegd: wat er niet staat, is niet overgedragen.
  4. Geheimhouding. Welke informatie vertrouwelijk blijft, ook na het einde van de samenwerking. Deel je vooraf al gevoelige informatie, dan is een aparte geheimhoudingsovereenkomst (NDA) handig.
  5. Aansprakelijkheid en verzekering, zoals hierboven.
  6. Klanten en niet-afwerving, zie hieronder.
  7. Duur en opzeg. Een vaste opdracht of een samenwerking voor onbepaalde tijd? Met welke opzegtermijn, en wat gebeurt er met lopend werk?
  8. Toepasselijk recht en bevoegde rechtbank, zeker als je partner in het buitenland zit.
  9. Een zelfstandige samenwerking. Hoe jullie werken, moet passen bij twee zelfstandigen. Meer daarover hieronder.

Hoe voorkom je dat een onderaannemer of freelancer je klanten overneemt?

Je investeerde tijd en geld in je klanten. Je stuurt een onderaannemer naar een van je beste klanten, ze raken aan de praat, en bij het volgende project belt die klant rechtstreeks naar je onderaannemer. Zonder afspraak kan je daar weinig tegen doen.

Met een niet-afwervingsbeding (of relatiebeding) spreek je af dat je partner tijdens de samenwerking en een tijd erna niet rechtstreeks werkt voor de klanten die jij hem bracht. Koppel er een forfaitaire schadevergoeding aan, dan weet iedereen vooraf wat een overtreding kost.

Zo’n beding heeft wel grenzen. Je partner is zelfstandig en mag zijn beroep blijven uitoefenen. Het beding moet redelijk zijn:

  • beperkt in tijd: in de praktijk zie je meestal 12 tot 24 maanden na het einde van de samenwerking;
  • beperkt in ruimte: de regio waar jij effectief actief bent, niet zomaar heel België;
  • beperkt in klanten of activiteit: de klanten of projecten waarvoor jij hem inschakelde, geen algemeen verbod om nog te werken.

Is het beding te breed, dan kan een rechter het ongeldig verklaren, en dan heb je helemaal geen bescherming meer. De formulering op maat maakt hier echt het verschil.

Samenwerkingsovereenkomst laten opstellenWerk je met freelancers of onderaannemers? Ik stel je samenwerkingsovereenkomst op maat op vanaf €400, met aandacht voor aansprakelijkheid, je klanten en schijnzelfstandigheid. Je ontwerp krijg je binnen 2 tot 5 werkdagen. Bekijk wat erin staat

Schijnzelfstandigheid: waar let je op?

Werkt je freelancer of onderaannemer in de praktijk als een werknemer, dan kan de samenwerking als arbeidsovereenkomst worden geherkwalificeerd. Denk aan vaste uren die jij bepaalt, een vast bedrag per maand ongeacht het werk, je eigen materiaal en geen andere klanten. Dan betaal je met terugwerkende kracht de sociale bijdragen van een werknemer. In de bouw, de schoonmaak, het vervoer, de bewaking en de land- en tuinbouw kijkt de wet nog strenger.

Je overeenkomst kan vastleggen dat je partner zijn werk zelf organiseert, zijn eigen materiaal gebruikt en ook voor anderen werkt. Maar de praktijk weegt het zwaarst: het contract helpt enkel als jullie ook zo samenwerken. Welke criteria gelden, lees je in schijnzelfstandigheid: wanneer is een freelancer eigenlijk werknemer?

Ben je aansprakelijk voor de schulden van je onderaannemer?

In enkele sectoren wel. Voor werken in onroerende staat (de bouw), bewakingsdiensten en de vleessector geldt een inhoudingsplicht. Heeft je aannemer of onderaannemer schulden bij de RSZ of de FOD Financiën, dan moet je een deel van elke factuur inhouden en rechtstreeks aan die instelling storten. Doe je dat niet, dan betaal je een opslag of boete. Had hij die schulden al toen jullie de overeenkomst sloten, dan word je bovendien hoofdelijk aansprakelijk voor zijn schulden, tot de prijs van de werken die je hem toevertrouwde.

Sociale schulden bij de RSZ (of de fondsen van de bouw en de bewaking)35 %
Sociale schulden als zelfstandige bij het RSVZ (enkel bouw)15 %
Fiscale schulden bij de FOD Financiën15 %
Bron: RSZ, inhoudingsplicht (artikel 30bis en 30ter RSZ-wet van 27 juni 1969). Samen hoogstens 50 % van de factuur.

Of je moet inhouden, controleer je gratis op checkinhoudingsplicht.be met het ondernemingsnummer van je onderaannemer. Doe dat bij het sluiten van de overeenkomst én telkens vóór je een factuur betaalt, want de status wordt elke maand bijgewerkt. Neem een printscreen in je dossier. En spreek in je overeenkomst af dat je onderaannemer je verwittigt als hij zelf weer onderaannemers inschakelt.

Laat je als particulier werken uitvoeren aan je eigen woning, dan geldt die inhoudingsplicht niet. Ze gaat over ondernemingen die werken laten uitvoeren.

Veelgestelde vragen

Is een samenwerkingsovereenkomst met een freelancer verplicht?

Nee, een mondelinge afspraak is in principe geldig. Maar bij een conflict over de prijs, een deadline of wie eigenaar is van het werk, moet je kunnen bewijzen wat jullie afspraken. Met een ondertekende overeenkomst lukt dat, met een telefoongesprek niet.

Kan mijn klant mijn onderaannemer rechtstreeks aanspreken?

Ja, sinds 1 januari 2025 kan dat. Je onderaannemer mag zich dan wel beroepen op de afspraken uit zijn overeenkomst met jou, zoals een beperking van zijn aansprakelijkheid. Daarom is een goede overeenkomst ook in zijn belang.

Hoe lang mag een niet-afwervingsbeding duren?

De wet legt geen vaste termijn op voor samenwerkingen tussen zelfstandigen. Het beding moet redelijk zijn in tijd, regio en klanten. In de praktijk zie je meestal 12 tot 24 maanden na het einde van de samenwerking.

Moet ik altijd nakijken of mijn onderaannemer schulden heeft?

In de bouw, de bewaking en de vleessector wel: bij het sluiten van de overeenkomst en vóór elke betaling, op checkinhoudingsplicht.be. In andere sectoren geldt die inhoudingsplicht niet, al is het natuurlijk nooit slecht om te weten met wie je in zee gaat.

Wil je je samenwerking met een freelancer of onderaannemer goed op papier? Dan stel ik je samenwerkingsovereenkomst op, aan een vaste prijs. Kreeg je zelf een overeenkomst van een partner, dan kijk ik ze na vóór je tekent.

Liever door een jurist?

Je documenten op maat, aan een vaste prijs.

Algemene voorwaarden vanaf €300, een privacybeleid voor €180. Je ontwerp binnen 2 tot 5 werkdagen.

Bekijk documenten en prijzen Stel je vraag

Over de auteur

Evelien Helsen

Jurist en oprichter van De Digitale Jurist. Master in de rechten (VUB), daarvoor juriste ondernemings- en vennootschapsrecht bij een Antwerps notariskantoor. Ze stelt juridische documenten op voor ondernemers in heel België, aan een vaste prijs.

Meer over Evelien

Vertel me wat je nodig hebt. Ik antwoord binnen 24 uur.

Vaste prijs, vooraf in je offerte

Ontwerp binnen 2 tot 5 werkdagen

Opgesteld en uitgelegd door een jurist

“Ik lees elke aanvraag zelf.”

Evelien Helsen, jurist

Liever direct?
+32 479 74 62 00 · info@digitalejurist.be

Je aanvraag

Vul je naam in.

Vul de naam van je bedrijf in.

Vul een geldig e-mailadres in.

Waarmee kan ik je helpen?

Kies waarmee ik je kan helpen.

Heb je al documenten?

Je klanten zijn

Ik help zelfstandigen en bedrijven. Een procedure in de rechtbank loopt via een advocaat. Ik gebruik je gegevens enkel om je aanvraag te beantwoorden (privacybeleid).

Bedankt. Ik bekijk je aanvraag en antwoord binnen 24 uur.

Zo gaat het nu verder:

1

Antwoord binnen 24 uur

Ik lees je aanvraag zelf en stel een kort gesprek voor.

2

Een korte call

Via videocall of telefoon leer ik je bedrijf kennen.

3

Offerte met vaste prijs

Je kent het bedrag vóór ik begin.