Kort antwoordJe mag je aansprakelijkheid in je algemene voorwaarden beperken, bijvoorbeeld tot het bedrag van de opdracht, en indirecte schade zoals gederfde winst uitsluiten. Nooit toegelaten: je opzet uitsluiten, schade aan leven of gezondheid uitsluiten, of je vrijpleiten van de kern van wat je belooft. Tegenover consumenten mag je ook je grove fout niet uitsluiten, en tegenover bedrijven is dat sterk af te raden.
Een klant die zegt dat je fout bent en een schadevergoeding vraagt: daar wil je als ondernemer op voorbereid zijn. De aansprakelijkheidsclausule in je algemene voorwaarden bepaalt dan hoeveel je hoogstens moet betalen. Maar zo’n clausule werkt enkel als ze binnen de grenzen van de wet blijft. Gaat ze te ver, dan schrapt de rechter ze en sta je nergens. Hieronder lees je wat wel en niet mag, en hoe ik zo’n clausule opbouw.
Waarvoor ben je aansprakelijk zonder clausule?
Kom je een contract niet (goed) na, dan moet je in principe alle schade vergoeden die je klant daardoor lijdt, zolang die schade bij het sluiten van het contract redelijkerwijs voorzienbaar was (artikel 5.87 van het Burgerlijk Wetboek). Dat geldt voor elke fout, ook een lichte fout. Zonder clausule is er dus geen plafond. Eén gemiste deadline bij een grote klant kan je meer kosten dan de hele opdracht opbracht.
Wat mag je uitsluiten of beperken?
Volgens artikel 5.89 van het Burgerlijk Wetboek mag je je contractuele en buitencontractuele aansprakelijkheid volledig of gedeeltelijk beperken. De wet zet wel grenzen, en die verschillen naargelang je klant een consument of een onderneming is:
| Clausule die je vrijstelt van | Tegenover een onderneming | Tegenover een consument |
|---|---|---|
| lichte fout | mag | mag, behalve voor je hoofdprestatie |
| zware (grove) fout | vermoed onrechtmatig, enkel als je bewijst dat het evenwichtig is | verboden |
| opzet | verboden | verboden |
| schade aan leven of gezondheid | verboden | verboden |
| niet-uitvoering van je hoofdprestatie | vermoed onrechtmatig (behalve overmacht) | verboden (behalve overmacht) |
Daarnaast mag een beding geen kennelijk onevenwicht scheppen tussen jouw rechten en die van je klant. Dat staat in artikel VI.91/3 WER voor contracten tussen ondernemingen, in artikel I.8, 22° WER voor consumenten en in artikel 5.52 BW voor bedingen waarover niet onderhandeld kon worden. Over algemene voorwaarden wordt zelden onderhandeld. Een clausule die je klant met lege handen achterlaat, ook bij een flagrante fout van jou, haalt die toets niet.
Directe en indirecte schade: wat is het verschil?
Directe schade is het rechtstreekse gevolg van je fout: het herstel van een fout opgeleverde website, de vervanging van een defect product, de kosten om je werk opnieuw te laten doen. Indirecte schade (ook gevolgschade) ontstaat verderop in de keten: winst die je klant misloopt omdat zijn webshop een week offline was, verloren klanten, reputatieschade, boetes die hij zelf moet betalen.
Het is gebruikelijk en toegelaten om indirecte schade uit te sluiten. Omschrijf in je clausule wel concreet wat je eronder verstaat. “Indirecte schade” zonder uitleg leidt tot discussie, een opsomming (gederfde winst, verlies van gegevens, verlies van klanten, reputatieschade) niet.
Hoe stel je een goede aansprakelijkheidsclausule op?
In de voorwaarden die ik opstel, bestaat de clausule meestal uit vier delen:
- Een maximumbedrag. Bijvoorbeeld het bedrag van de opdracht, of het bedrag dat je verzekering uitkeert. Kies een plafond dat je klant redelijk vindt: te laag, en het risico bestaat dat de rechter het als onevenwichtig schrapt.
- Een uitsluiting van indirecte schade, met een concrete opsomming.
- De uitzonderingen die de wet oplegt, uitdrukkelijk vermeld: de beperking geldt niet bij opzet, niet bij schade aan leven of gezondheid, en tegenover consumenten niet bij grove fout.
- Overmacht: wat je als overmacht beschouwt (een storing bij je hostingprovider, een staking bij de vervoerder) en wat er dan gebeurt.
De wet verplicht je niet om een maximumbedrag te koppelen aan je verzekering. Toch raad ik aan om eerst bij je verzekeraar na te gaan wat je beroepsaansprakelijkheidsverzekering dekt. Een plafond dat daarop aansluit, is voor je klant geloofwaardig en voor jou betaalbaar.
Algemene voorwaarden laten opstellenEen aansprakelijkheidsclausule die stand houdt, afgestemd op je activiteit en je verzekering. Ik stel je algemene voorwaarden op vanaf €300, je ontwerp krijg je binnen 2 tot 5 werkdagen. Bekijk wat erin staat
Wat is een vrijwaringsclausule?
Een vrijwaringsclausule gaat verder dan een beperking van je eigen aansprakelijkheid. Je klant belooft je te vrijwaren: wordt jij door een derde aangesproken voor iets waarvoor je klant verantwoordelijk is, dan neemt je klant die claim en de kosten op zich.
Een voorbeeld. Je bouwt een website en je klant levert de teksten en foto’s aan. Blijkt een foto auteursrechtelijk beschermd en stuurt de fotograaf jou een factuur, dan zorgt de vrijwaringsclausule ervoor dat je klant die betaalt. Hetzelfde geldt voor een softwarebedrijf waarvan de klant de app gebruikt op een manier die niet is toegelaten.
Ook hier geldt: duidelijk en specifiek. Omschrijf voor welke claims je klant je vrijwaart (aangeleverd materiaal, verkeerd gebruik) en leg niet het hele risico van je eigen werk bij hem. Tussen ondernemingen wordt een beding dat zonder tegenprestatie het economische risico op de andere partij legt, vermoed onrechtmatig te zijn (artikel VI.91/5, 3° WER).
Geldt je clausule ook echt?
Een clausule in je algemene voorwaarden werkt enkel als je klant die voorwaarden kende, of minstens kon kennen, en ze aanvaardde vóór het contract tot stand kwam (artikel 5.23 BW). Een aansprakelijkheidsbeperking die je klant pas op je factuur ziet, telt niet. Daarom stuur je je voorwaarden mee met je offerte.
Veelgestelde vragen
Mag ik mijn aansprakelijkheid beperken tot het bedrag van de factuur?
Ja, dat is een gebruikelijk plafond, zolang je de wettelijke uitzonderingen respecteert: geen beperking bij opzet of bij schade aan leven of gezondheid, en tegenover consumenten ook niet bij grove fout of als je je hoofdprestatie niet uitvoert.
Wat gebeurt er als mijn aansprakelijkheidsclausule te ver gaat?
Dan kan de rechter ze als onrechtmatig beschouwen en voor niet geschreven houden. Je valt dan terug op de gewone regels, zonder plafond. Een clausule die iets minder ver gaat maar standhoudt, beschermt je dus beter.
Wat is het verschil tussen een vrijwaringsclausule en een exoneratieclausule?
Met een exoneratieclausule (bevrijdingsbeding) beperk je je eigen aansprakelijkheid tegenover je klant. Met een vrijwaringsclausule neemt je klant de claims van derden over waarvoor hij verantwoordelijk is.
Heb ik naast een clausule ook een verzekering nodig?
Voor de meeste beroepen is een beroepsaansprakelijkheidsverzekering niet wettelijk verplicht, maar wel sterk aan te raden. Een clausule beperkt hoeveel je moet betalen, een verzekering zorgt dat je het kan betalen.
Twijfel je of je huidige aansprakelijkheidsclausule standhoudt? Dan kijk ik je algemene voorwaarden na en pas ik ze aan, of stel ik nieuwe op, aan een vaste prijs.
